Traduci pagina

English French German Italian Portuguese Russian Spanish

Nepal

यसपटकको चुनाव लडाईं हो, एमालेले जितेर सरकार बनाउँछ : ईश्वर पोखरेल

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 6:27pm

काठमाडौं।

नेकपा (एमाले)का वरिष्ठ उपाध्यक्ष ईश्वर पोखरेलले यसपटकको चुनावलाई लडाईंको रुपमा लिन कार्यकर्ताहरुलाई निर्देशन दिएका छन् ।

एमालेको जनसंगठन राष्ट्रिय खेलकुद महासंघमा आबद्ध खेलाडीहरुलाई सम्बोधन गर्दै उनले यसपटकको निर्वाचनलाई केवल निर्वाचनका रुपमा मात्रै ठान्न नहुने बताए । उनले भने –‘यो निर्वाचनलाई केवल निर्वाचनमात्रै ठान्न हुँदैन । यसपटकको निर्वाचन लडाईंको रुपमा हाम्रो अगाडि छ, जुन लडाईं हामीले जित्नैपर्छ । जित्नैपर्ने लडाईंको रुपमा हामी यो निर्वाचनमा छौं ।’

वरिष्ठ उपाध्यक्ष पोखरेलले पाँच दलीय गठबन्धनलाई एमालेले पराजित गर्ने उद्घोष गरे । ‘गठबन्धनको कुनै सिद्धान्त, उद्देश्य, दृष्टिकोण, कार्यक्रम र गन्तव्य छैन् । यो गठबन्धनको उद्देश्य एमालेलाई समाप्त गर्न चाहने मात्रै हो । यो गठबन्धनको आपराधिक षडयन्त्रलाई पराजित गर्न सबै लाग्न जरुरी छ ।’– उनले भने । उनले पाँचदलीय गठबन्धनको कुनै भविष्य नरहेको बताए ।

स्थानीय तहको निर्वाचनको परिणामलाई जोड्दै उनले भने– स्थानीय तहको निर्वाचनमा गठबन्धनले एमालेलाई भित्तामा टाँसिदिन्छु भनेका थिए, टर्च बालेर खोज्नपर्छ भनेका थिए । तर, जनताको सबैभन्दा लोकप्रिय मत प्राप्त गर्ने एमाले सबैभन्दा ठूलो पार्टी बन्यो ।’

वरिष्ठ उपाध्यक्ष पोखरेलले ९ लाख पार्टी सदस्य भएका कारण एमालेको बहुमत आउने बताए । उनले एकलाख भन्दा बढी विभिन्न पार्टीबाट एमालेमा प्रवेश गरेको बताए । ‘९ लाख सदस्य भएको पार्टीलाई कसैले पराजित गर्न सक्दैन् । त्यसैले एमालेले बहुमत ल्याएर केपी ओलीलाई प्रधानमन्त्री बनाउँछ’– पोखरेलले भने ।

पूर्वउपप्रधानमन्त्री समेत रहेका पोखरेलले उमेरले युवा र बुढो नहुने बताए । ‘केपी ओलीले अघि सारेका विचार कुनै पनि तन्नेरीका भन्दा कम छैनन् । केपी ओलीले गरेका काम कुनै तन्नेरीले गरेका भन्दा राम्रा छन् । केपी ओलीले अगाडि सारेका विचार कुनै पनि तन्नेरीका भन्दा अग्रगामी छन् ।’

नेपालको राजनीतिमा युवा र खेलकुद क्षेत्रलाई सबैभन्दा पहिला अगाडि बढाउने पार्टी नेकपा (एमाले) भएको उनको भनाइ छ । मनमोहन अधिकारी प्रधानमन्त्री हुँदा पहिलोपटक युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय स्थापना गरेको उनले स्मरण गराए । पोखरेल अधिकारीको प्रमुख राजनीतिक सल्लाहकार थिए ।

 

Categorie: Nepal

त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल आसपास चङ्गा उडाउन नपाइने

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 5:40pm

काठमाडौं।

नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल आसपास चङ्गा उडाउन प्रतिवन्ध लगाएको छ ।

वायुयानको उडान तथा अवतरणको समयमा विमानस्थ्ल आसपास चङ्गा उडाउँदा उडान सुरक्षामा गम्भीर असर पर्ने भन्दै प्राधिकरणले चङ्गा उडाउन प्रतिवन्ध लगाएको हो ।

‘यस्तो कार्यबाट विमानको उडान सुरक्षामा गम्भीर असर पर्ने सक्ने भएको हुँदा यस किसिमको गतिविधि एवम् क्रियाकलाप नगर्न–नगराउन सम्बन्धित सबैमा अनुरोध गरिन्छ,’प्राधिकरणले भनेको छ । सूचनाको अवज्ञा वा अटेर गरी चङ्गा उडाएमा प्रचलित कानुन अनुसार कारबाही गरिने प्राधिकरणको चेतावनी छ ।

Categorie: Nepal

हिमपहिरामा परेर मृत्यु भएका राईको शव काठमाडौँ लगियो

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 5:35pm

गोरखा।

उत्तरी गोरखाको मनास्लु हिमालको आधार शिविरमा सोमबार गएको हिमपहिरामा परी मृत्यु भएका सङ्खुवासभाका ३४ वर्षीय अनुप राईको शव हेलिकप्टरमा आज काठमाडौँ लगिएको छ ।

लामो प्रयासपछि राईको शव हेलिकप्टरमार्फत राजधानी पठाइएको जिल्ला प्रहरी कार्यालयका प्रहरी नायब उपरीक्षक लिलाराज लामिछानेले जानकारी दिए । मौसममा सुधार आएपछि राईको शव हेलिकप्टरमा काठमाडाँै लैजान सहज भएको हो ।

खोँचमा रहेको शव निकाल्न दिनभर प्रयास गरिएको थियो । उनले भने, “मौसम प्रतिकूलताका कारण हेलिकप्टर हिमपहिरो गएको ठाउँमा पुग्न कठिन भएको थियो, साँझपख मौसममा सुधार आएपछि शव हिउँबाट निकाल्न सहज भएको हो ।”

राईको शव सामागाउँ ल्याई मुचुल्का तयार पारेर काठमाडौँ पठाइएको लामिछानेले बताए । महाराजगञ्जस्थित त्रिवि शिक्षण अस्पतालमा शव परीक्षणपछि अन्त्येष्टिका लागी परिवारको जिम्मा लगाइने प्रहरीले जनाएको छ ।

मनास्लु आधार शिविरमा सोमबार गएको हिमपहिरामा परेर १३ जना बेपत्ता भएका थिए । बेपत्तामध्ये १२ जनाको सकुशल उद्धार गरिएको थियो । राईलाई भने बचाउन सकिएको थिएन ।

Categorie: Nepal

खाद्यले तोक्यो खसीबोकाको बिक्री मूल्य

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 5:27pm

काठमाडौं ।

खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनीले दसैंका लागि खसीबोका र च्याङग्राको मूल्य तोकेको छ । बुधबारदेखि बिक्री गर्नेगरी खाद्यले व्यापारीको भन्दा प्रतिकिलो ५० रुपियाँसम्म सस्तो मूल्य तोकेको हो ।

खसीको बिक्री मूल्य प्रतिकिलो ६ सय ८० रुपियाँ तोकिएको कम्पनीका बिक्री वितरण विभाग प्रमुख भीम थापाले बताए । उक्त मूल्यमा १० रुपैयाँ छुट दिइनेछ ।

च्याङग्रो मूल्य १२ सय ६० रुपियाँ तोकिएको छ । प्रतिकिलो १० रुपियाँ छुटसहित उपभोक्ताले १२ सय ५० रुपियाँमा किन्न पाउनेछन् । छुट दिँदा खसीबोका प्रतिकिलो ६ सय ७० र च्याङ्ग्रा १२ सय ५० रुपियाँ पर्ने बताइएको छ । खाद्यले बिक्री गर्ने मूल्य व्यापारीको भन्दा किलोकै ५० रुपैयाँ सस्तो हो ।

चौपाया खरिद बिक्री सेवा संघले मंगलबार लोकल खसीबोकाको मूल्य प्रतिकिलो ६ सय ८० देखि ७ सय १० रुपियाँ तोकेको थियो । च्याङग्रा प्रतिकिलो १३ सय रुपियाँ तोकेको थियो ।

Categorie: Nepal

मुटुरोगीको उपचारका लागि पूर्वमन्त्री आलेद्वारा आर्थिक सहयोग

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 5:16pm

काठमाडौँ।

निर्वतमान संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री प्रेमबहादुर आलेले लामो समयदेखि मुटुरोगको समस्याबाट पीडित बन्नु भएकी डोटीको आर्दश गाउँपालिका–५ बस्ने गोरे सिलालकी ७ वर्षीया छोरी पवित्रा सिलालको उपचारका लागि आज आर्थिक सहयोग प्रदान गर्नु भएको छ ।

डेङ्गी तथा निमोनिया रोगले काठमाडौँको नर्भिक अन्तर्राष्ट्रिय अस्पतालमा आफ्नो उपचार गराइ रहनु भएका निर्वतमान मन्त्री आलेले मुटुरोग पीडित निज बालिका तथा उहाँका आफन्तलाई अस्पतालमै बोलाएर आर्थिक सहयोग प्रदान गर्नु भएको उहाँका स्वकीय सचिव हेमन्त रेग्मीले जानकारी दिनुभयो ।

बिसं २०७८ सालदेखि मुटुरोगले पीडित बनेकी निज बालिकाको उपचारमा समस्या भएको जानकारी पाएपछि निर्वतमान मन्त्री आलेले केही महिना पहिले र १५ हजार तथा आज २० हजार गरी कुल ३५ हजार आर्थिक सहयोग प्रदान गर्नु भएको मुटुरोग पीडित बालिकाका बुवा गोरे सिलालले बताउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो, “मुटुरोगको समस्याले छोरीको उपचारमा समस्या भएको थियो, पूर्व मन्त्री ज्यूले हामीलाई उपचारका लागि आर्थिक सहयोग गर्नु भएको छ, हामी सारै खुशी छौँ, उक्त सहयोगले मेरो छोरीको उपचारका केही हद सम्म भएपनि सहज हुने छ ।”

आफू विरामी भएर अस्पताल भर्ना भएपनि छोरीको उपचारका लागि आर्थिक सहयोग गरेकोमा खुशी जनाउँदै गोरे सिलालले सामाजिक सञ्जाल मार्फत पूर्व मन्त्री आलेलाई धन्यवाद समेत व्यक्त गरेका छन् । निर्वतमान मन्त्री आलेले डोटी सहित समग्र सुदूरपश्चिमका नागरिकहरु विरामी पर्दा आर्थिक सहयोग दिँदै आउनु भएकाले त्यहाँका नागरिकहरु विरामी पर्दा पूर्वमन्त्री आलेकै घरमा धाउने गरेका छन् ।

निर्वमान मन्त्री आलेले हाल सम्म हजारौँ विरामीहरुलाई उपचारका लागि आर्थिक सहयोग प्रदान गरी सक्नु भएको उहाँको सचिवालयले जनाएको छ ।

 

Categorie: Nepal

कोदो २ वर्षदेखि नफलेपछि खाद्यान्न संकटको अवस्थामा

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 5:08pm

धादिङ ।

गंगाजमुना गाउँपालिका वडा नम्बर ३ चिमचोकका रामबहादुर तामाङ कोदो काटेर तोरी छर्ने ठाउँ बनाउन व्यस्त हुनुहुन्थ्यो । मेहनत गरेरलगाइएको ५ रोपनीको कोदो काटेर गाइबस्तुलाई घाँसको रुपमा खुवाउनु भयो ।

कोदो धमाधम काट्दै गरेकाअवस्थामा भेटिनुभएका चिमचोककी मैतीमायाँ तामाङ बाला नलागेकोले घाँसको रुपमा कोदो काटेको बताउनुनुभयो । उहाँले केही दिनअघि कोदो काटेर बारी खनजोत गरी सकिएको थियो भने कोदो नफलेको बारीको कोदो काटेर गाई भैँसीलाई दिनका लागि कोदो काट्दै गरिएको भेटिनुभएका मैतिमायाँले २ वर्षदेखि कोदोले फल नदिएपछि काटेर तोरी लगाउने योजना रहेको सुनाउनु भयो।

चिमचोकमा मात्र होइन गांगाजमुना गाउँपालिकाको वडा नम्बर १, २ र ३ मा लगाइएको कोदोमा २ वर्षदेखि फल दिन छाडेको छ ।

बैशाख जेठमा विराखेर बारीमा असार साउनमा रोपिएको कोदो सबै किसानहरुले धमाधम काटेर गाइबस्तुलाई खुवाउन थाल्नु भएको देखिन्छ ।

कोदो फल्न छाडेपछि घरमाखानेकुरा समेत नहुनेअवस्था आएको गंगाजमुना गाउँपालिका वडा नम्बर २ लताबका होमबहादुर तामाङले बताउनुभयो।

५-६ मुरी कोदो फल्ने बारीमा गतवर्ष १० पाथी कोदो फलेको र यस वर्ष बाला समेत नलागेपछि घरमा खानेकुराको संकट देखिने अवस्था आएको बताउनुभयो ।

ब्याडमा राखिएको कोदो राम्रो भएपनि बारीमा रोपेपछि अघिल्लो वर्षमा जसरी कम मात्र सप्रिने (ठूलो हुने), केही समयपछि बोटमा गबारो लाग्ने, डाँठ सुक्ने, बाला लाग्नु पर्ने अवस्थामा बाला नलाग्ने समस्या आएको गाउँबासीको भनाइ छ।

तामाङ र गुरुङ समूदायको बाहुल्यता रहेको यो क्षेत्र समुन्द्रि सतहबाट १५ सय मिटरदेखि १७ सय मिटरमा पर्दछ । अधिंकांसले लगाउने मुख्य बाली कोदो भएकोले उत्पादन नभएपछि गाउँमा खाद्यान्न समस्या आउने अवस्था आएको गंगाजमुना गाउँपालिका वडा नम्बर २ का वडाअध्यक्ष बलबहादुर तामाङको भनाइ छ।

सबैले खानेर पहाडमा फल्ने आफ्नोमुख्य बालीनै आम रुपमा सखाप भएपछि गाउँबासीले गतवर्ष नै गाउँपालिकामा जानकारी गराएका थिए । समस्या समाधानका लागि गाउँपालिकाले कोदो रोपिसकेपछि वडा नम्बर १ र २ को गाउँ क्षेत्रमा डिएपि मल पठाएकोर वडा नम्बर ३ को चिमचोकमा गबारो नियन्त्रणको लागि किटनाशक औषधी पठाएको गाउँपालिका कृषि शाखाका प्रमुख प्रसान्त अधिकारीले बताउनुभयो ।

सोही क्षेत्रमा पोषण र कृषि क्षेत्रमा काम गरिरहेको लिबर्डमा कार्यरत कृषि विज्ञ विजय पौडेलले यस क्षेत्रको कोदोमा गबारो जातको किरा भेटिएको, पातमा थोप्ले (ब्लाष्ट) जस्तो देखिने रोग लागेको र माटोमा फस्फोरसको कमी भएको अनुमान गर्नुहुन्छ । समस्या समाधानका लागि विस्तृत रुपमा माटो परिक्षण गरेर मात्र समस्या समाधान गर्नसकिने पौडेलको भनाइ छ। कोसीबाली सहितको बालीचक्र अपनाउन, हरियो मलको प्रयोग गर्न र विस्तृत रुपमा अध्यायन तथा परिक्षण गर्न सुझाव दिनुभएको छ ।

 

Categorie: Nepal

भलिवल खेलाडी कृष्णको सपनाले पाईला टेक्दै

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 4:44pm

ओखलढुंगा ।

ओखलढुंगाको मानेभञ्ज्याङ गाँउपालिका १ मोलिमा जन्मिएकी कृष्ण कुमारी श्रेष्ठलाई सानै उमेर देखि भलिवल खेल्ने रहर कम्ता लाग्दैन थियो । तर ग्रामिण भेगमा जन्मिएकी कृष्णलाई भलिवलको भोक मेटाउन तेत्ती सहज भने थिएन । सानै उमेरमा आमा गुमाउनुको पिडाको साथ साथै पारिवारिक जिम्मेवारीको बोज त छदै नै थियो त्यसमाथी छोरी मान्छेले खेल्नु हुन्न भन्ने समाजको कु बिचार उनको सपना छेक्न पर्खाल बनेर उभिने चेष्टा गरिरहन्थ्यो । जिम्मेवारीको बोजलाई जसोतसो पन्छ्याएर सामाजिक समस्याको पर्खाल नाघेर निस्किदै सिक्न थालिन भलिवल ।

कृष्णलाई भलिबल खेल्न घरबाट निस्कन नपाउनु मात्रै चुनौति कदापी थिएन । जसो तसो घरबाट आफू निस्कीय पनि अरु साथीहरु नभएकाले उनको भलिवल खेल्ने आशा छिन भरमै निराशामा परिणत हुन्थ्यो । जसो तसो छिमेकका दाजुभाईहरु खेलिरहेको ठाउँमा मिस्सिएर खेल्न थालिन । सुरु सुरुमा छोरी मान्छेले पुरुषको टिममा खेल्नु हुन्न भन्दै खेल्न दिदैन्न थिए। तर, जर्बजस्ति घुसेर खेल्थीन उनी ।

संघीयताको घोषणासंगै स्थानीय तहहरुमा खेलकुदले आंसिक रुपमा विकासको गति लिन थाल्यो । यसैगरी ओखलढुंगाको मानेभञ्ज्याङ गाँउपालिकाले पनि छिटपुट रुपमा खेलकुदको आयोजना गर्न थाल्यो । यसरी आयोजना गरिने क्रममा महिला भलिवलको पनि आयोजना गरिन थालियो ।

यसरी छिटपुट रुपमा आफ्नै स्थानीय तहमा महिला भलिवल खेलको आयोजना हुन थाले पछि कृष्ण कुमारीको मनमा पनि आशाको दियो जल्न थाल्यो । स्थानीय स्तरमै प्रतियोगिता सञ्चालन हुन थाले पछि गाँउका अरु साथीहरुले पनि भलिवल सिक्न र खेल्न थालेको बताउछन उनी । स्थानिय तहले वेलावेलामा माहिला भलिवल प्रतियोगिता सञ्चालन गर्न थाले संगै ओखलढुंगाको मानेभञ्ज्याङमा महिला भलिवल खेलाडीको संख्या बाक्लो रहेको छ ।

कृष्णलाई अहिले पहिलाको जस्तो खेल्नका लागी साथीहरु नै नपाउने समस्या भने छैन । उनको गाँउ वरिपरि नै प्रसस्तै मात्रामा महिला खेलाडीहरु रहेका छन् । मानेभञ्ज्याङ गाँउपालिकामा जिल्लाकै उत्कृष्ट महिला भलिवल टिम रहेको छ ।

महिला खेलाडीहरुको संख्यामा बृद्धि भए संगै कृष्ण श्रेष्ठको सपना पनि साकार हुदै गएको बताउछन उनी । सुरुमा ओपन स्पाईकरको पोजिसनमा खेल्ने गरेका कृष्ण हाल क्विक स्पाईकरको भुमिकामा खेल्दै आइरहेका छिन् ।

अग्लो कदकी कृष्णको टिमले बिभिन्न जिल्लामा बिभिन्न समयमा भएको भलिवल प्रतियोगितामा ओखलढुंगा जिल्लाको प्रतिनिधित्व गर्दै प्रथम स्थान हासिल गरेका छन । छिमेकी जिल्लाहरु सोलु, खोटाङ, भोजपुर उदयपुर लगाएतका जिल्लाहरुमा सञ्चालन हुने प्रतियोगिताहरु छुटाउदैन्न कृष्णको टिमले । हसिलो स्वाभावकी कृष्णको टिमले हालसालै १ नम्बर प्रदेसको झापामा सम्पन्न भएको प्रदेश स्तरिए महिला भलिवल छनौट प्रतियोगितामा ओखलढुंगालाई प्रथम स्थान दिलाएका छन ।
प्रदेस नम्बर १ मा स्तरिए खेल प्रर्दशन गरेकी कृष्ण यहि अश्विन २८ गते देखि कार्तिक ३ गते सम्म म्याग्दी जिल्लामा सञ्चालन हुन गै रहेको राष्ट्रिय खेलकुद प्रतियोगिताका लागि प्रदेस नम्वर एकको महिला भलिवल टिममा भएकि छिन । यसरि राष्ट्रिय प्रतियोतिमा भाग लिने अवसर प्राप्त गरे संगै कृष्णको राष्ट्रिय प्रतियोगिता खेल्ने सपनाले पाईला टेकेको छ ।

एउटा अब्बल भलिवल खेलाडी बन्ने चाहाना राखेकी कृष्ण यो अवसर उनीका लागी कोशेढुंगा हुने आशामा छिन । यो अवसरको भरपुर सदुपयोग गर्दै भलिवलको माथिल्लो प्रतियोगितामा डेबिउ गर्ने लक्ष रहेको कृष्णले बताएकी छिन ।

कृष्णलाई भलिवल खेलमा यो स्थान सम्म आउन भने त्यत्ति सहज थिएन । आमा गुमाएकी कृष्णको घर परिवारको आर्थिक अवस्था मध्याम किसिमको छ । आमा नभए पछि घरको ब्यवस्थापनको पाटो आफैले हेर्नु पर्ने भएकोले समय ब्यवस्थापन गर्न समस्या भएको बताउछीन उनी ।

खेल क्षेत्रलाई विभिन्न तहका सरकारहरुले उचित सम्बोधन नगरेकाले खेलाडीहरुलाई विभिन्न समस्या पर्ने गरेको बताउछन कृष्ण कुमारी । विभिन्न ठाउमा सञ्चालन भएको प्रतियोगितामा भाग लिन जादा ब्यत्तिगत खर्चमा जानुपरेको घटना सम्झीदै भन्छन उनि कत्ति ठाउमा खर्चकै कारण राम्रो जर्सी लगाउन पाइएन, खाजा राम्रो संग खान पाईएन ।

नाम कमाउनका लागी खेल क्षेत्रमा लागेको बताउने कृष्ण कुमारीले कुनै राम्रो भलिवल खेल प्रर्दशन गरेर आफ्नो गाँउ र जिल्लाको ईज्जत राख्ने समेत कृष्ण कुमारी श्रेष्ठले बताईन ।

जिल्ला खेलकुद विकास समितिका कार्यलय प्रमुख बाल कुमार खनालले प्रतिभावान खेलाडीहरु लाई प्रोत्साहन गर्दै लैजाने खेलकुद विकास समितिको योजना रहेको भएता पनि खेल क्षेत्रमा अत्यन्तै न्यून बजेट रहेका कारण  चनौती रहेको बताएका छन् ।

Categorie: Nepal

राजनीतिक दलहरुलाई आयोगको ६० बुँदे निर्देशन

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 4:23pm

काठमाडौँ।

निर्वाचन आयोगले आसन्न प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेशसभा सदस्य निर्वाचनलाई स्वच्छ, स्वतन्त्र, निष्पक्ष, पारदर्शी र भयमुक्त बनाउन राजनीतिक दलहरुलाई ६० बुँदे निर्देशन दिएको छ ।

आयोगको आज बसेको बैठकले निर्वाचन (कसुर तथा सजाय) ऐन, २०७३ र निर्वाचन आचारसंहिता, २०७९ मा भएका कानुनी व्यवस्था कार्यान्वयन र परिपालना गर्न निर्वाचन प्रयोजनका लागि दर्ता भएका राजनीतिक दललाई सो निर्देशन दिएको हो ।

दर्ता भएका दलहरुले निर्वाचनको सिलसिलामा कुनै पनि व्यक्तिलाई उम्मेदवार दिन वा प्रचारप्रचार गर्न, मतदानको अधिकारबाट वञ्चित गराउन, हातहतियार वा विस्फोटक पदार्थ प्रदर्शन वा प्रयोग गर्न नपाउने आयोगका प्रवक्ता शालिग्राम शर्मा पौडेलले जानकारी दिए ।

निर्वाचनको अवधिभित्र कुनै पनि मतदातालाई मतदानको अधिकार प्रयोग गर्न वा नगर्नका लागि तथा मतदानको अधिकार प्रयोग गरे वा नगरेबापत उपहार, पुरस्कार, इनाम, दानदातव्य र बकसका रुपमा नगद वा जिन्सी नदिन, सार्वजनिक भोजभतेरको आयोजना नगर्न आयोगले निर्देशन दिएको छ ।

Categorie: Nepal

बंगलादेशविरुद्ध नेपालको सानदार जित

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 4:14pm

काठमाडौं।

नेपाल र बंगलादेशबीचको मैत्रीपूर्ण खेलमा नेपालले सानदार जित हात पारेको छ । अञ्जन विष्टले पहिलो हाफमा गरेको ह्याट्रिकमा नेपालले बंगलादेशलाई पराजित गरेको हो ।

मंगलबार दशरथ रंगशालामा भएको अन्तर्राष्ट्रिय मैत्रीपूर्ण खेलमा नेपालले बंगलादेशलाई ३-१ गोलले पराजित गर्‍यो । अञ्जनले खेलको १८ मिनेटमा पहिलो गोल गरेका थिए ।

अञ्जनले खेलको २७ मिनेटमा नेपालको अग्रता दोब्बर पारे । अञ्जनले ३८ मिनेटमा ह्याट्रिक गरे । अञ्जन नेपालको जितका लागि २० मिनेटभित्रमा ह्याट्रिक पूरा गर्न सफल भएका थिए ।

बंगलादेशले दोस्रो हाफमा एक गोल फर्काएको थियो । बंगलादेशका लागि साजाद हुसेनले ५५ मिनेटमा गोल गरेका थिए ।

Categorie: Nepal

मधेश प्रदेशमा गठबन्धन दलहरुबीच स्वस्थ प्रतिष्पर्धा हुने संकेत

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 2:17pm

काठमाडौं।

सत्ता गठबन्धनबीच चुनावी तालमेल गर्ने भनेर भागबण्डाको छलफल चलिरहदा तराइमा फरक मत प्रकट भएको छ । पाँच दलीय गठबन्धनका शीर्ष नेताहरुबीच सिट बाँडफाँटको सहमतिका लागि दैनिक जसो बैठक बसीरहेको अवस्थामा मधेश प्रदेशमा गठबन्धन नहुने नेताहरुले संकेत देखाएका हुन । नेपाली कांग्रेसको राम्रो संगठन रहेको मधेशमा त्याहाका नेताहरुले गठबन्धन आवश्यक नभएको बताए ।

कांग्रेस एक्लै चुनाव लड्दा पहिलो पार्टी बन्ने निश्चित भएपनि केन्द्रिय नेताहरुले गठबन्धन गरेरै जाने ढीपी गर्न नहुने धनुषा क्षेत्र नम्बर १ का नेता अर्विन्द्र महतोले बताउनुभयो । मशेध प्रदेशमा कांग्रेसले कुनै दलसँग गठबन्धन आवश्यक नरहेको उहाँको भनाइ छ ।

एमालेलाई रोक्न चुनावी तालमेल गरेको गठबन्धका नेताहरुले स्थानीय नागरिकहरुको भावना नबुझी तराईमा गठबन्धन गर्दा त्यसले उल्टो परिणाम दिने अवस्थामा सृजना हुने धनुषाका नेताहरुले बताएका छन् । ‘मधेश प्रदेशमा कांग्रेसले गठबन्धन गर्नु औचित्यहित देखेको छु’, महतोले भन्नुभयो, यसले पार्टीलाई फाइदा होइन घाटा पुग्छ । पाँच दलिय गठबन्धनका नेताहरु धेरैलाई चुनाव जित्न मुस्कील पर्छ ।’

०७४ सालको निर्वाचनमा एमाले माओवादी केन्द्रबीचको गठबन्धनले कम मतले धेरै ठाउँहरुमा चुनाव जितेको भएपनि अहिले सबै पार्टीहरु एक्ला एक्लै भिड्दा सबैभन्दा बढी सिट कांग्रेसले नै ल्याउने अवस्था हरेकाले गठबन्धन मधेशका कार्यकर्ताले स्वीकार गर्न नमान्ने उहाँले बताउनुभयो ।

यस प्रदेशमा ४९ वटा स्थानीय तह कांग्रेसले जितेको छ । गठबन्धनका नाममा जनमत नै नभएका दलका नेताहरुलाई टिकट दिदा कार्यकर्तामा असन्तृष्टि चुलिने र गठबन्धनलाई घाटा पुग्ने नेताहरुको जिकीर छ ।

तराइका नेताहको मनोभावना अनुसार गठबन्धनका शीर्ष नेताहरुले समेत स्थानीय तहको निर्वाचनमा जस्तै गठबन्धन नमिलेका क्षेत्रमा स्वस्थ प्रतिष्पर्धा गर्न सकिने संकेत दिएको तराइका नेताहरुको भनाइ छ । धनुष १ मा गठबनधनका तर्फबाट माओवादीका नेता मातृका यादवलाई अघि सार्ने छनक देखिएपछि त्यहाको माहोल विग्रीएको छ ।

गत निर्वाचनमा एमालेसँग मिलेर चुनाव जितेका यादवले जिल्लामा विवादीत काम गरेको, केन्द्रीय योजनाहरु न्हालेको, भएगरेका विकासे योजनामा भ्रष्टाचार बढेको भन्दै उनी प्रति स्थानीयहरु आक्रोशित छन् । गठबन्धनले यादवलाई टिकट दिएको खण्डमा चुनाव जित्न मुस्कील देखिएको स्थानीय नेताहरुले बताएका छन् ।

कांग्रेसको भलाईका लागि मधेश प्रदेशमा गठबन्धन हुनु नहुने तराइका नेताहरुले निरन्तर भनिरहेपनि पार्टी नेतृत्वले जवरजस्ती गर्दा आन्तरिक असन्तुष्टि बढ्ने उनीहरुको दवाद छ । शीर्ष नेताहरुलाई यो विषयमा जानकारी गराइसकेको र परिणाम सोचेको जस्तो नआउने धनुषा क्षेत्र नम्बर २ का एक नेताले बताए ।

गठबन्धन गर्दा या नगर्दा जे गरेपनि समाजसेवीका रुपमा चिनिएका कांग्रेस नेता अर्विन्द्र महतोलाई नै जनताले चाहेको भन्दै स्थानीय नेताहरुले महतोलाई टिकट दिलाउन पार्टीका शीर्ष नेताहरुसँग दवाद दिइरहेका छन् । आफुले जित्ने अवस्था भएको र गठबन्धनका नाममा अन्य व्यक्तिहरुलाई पठाए परिणाम उल्टो आउने भन्दै कुनै हालतमा धनुषा क्षेत्र नम्बर १ बाट आफै चुनाव उठ्ने महतोले बताउनुभयो ।

Categorie: Nepal

एक करोड बढी लगानीमा भुलभुले खानेपानी योजना सम्पन्न

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 1:59pm

लम्जुङ।

मर्स्याङदी गाँउपालिकामा एक करोड बढी लगानीमा भुलभुले खानेपानी योजना निर्माण भएको छ । खानेपानी योजनाको एक कार्यक्रमका विच मर्स्याङदी गाँउपालिकाका अध्यक्ष अर्जुन गुरुङले उद्घाटन गर्नुभएको  हो  । गाँउपालिका भित्रका स्थानीयहरुलाई व्यवस्थित र स्वच्छ पानी खुवाउनका लागि स्थानीय संग सधै हातेमालो  गरी अधि बढ्ने अध्यक्ष गुरुङको भनाई छ ।

भुलभुले खानेपानी योजनबाट साविक भुलभुले गाविस वडा नं. १ र २ का एक सय ८५ घरधुरी लाभान्वित भएका छन् ।
भुलभुले खानेपानी तथा सरसफाइ उपभोक्ता समिति र गाँउबासीको श्रमदान २७ लाख ८९ हजार पाँच सय ४४ रुपैयाँ र संघिय खाने पानी तथा ढल निकास आयोजनको एक कारोड ११ लाख ५७ हजार नौ सय ७८ रुपैयाँ लगानीमा खाने पानी योजना सम्पन्न भएको खानेपानी उपभोक्त समितिका सचिव कृष्ण प्रसाद घिमिरेले बताउनु भयो । उहाँका अनुसार खानेपानीको ओभरहेड टंकी, एक घर एक धारा व्यवस्थित रुपमा निर्माण भएको छ ।

खानेपानी उद्घाटन कार्यक्रममा मर्स्याङदी ८ का अध्यक्ष धनसिंह तामाङ, निवर्तमान अध्यक्ष हिरा देवि घले, निवर्तमान वडा सदस्य अर्जुन गुरुङ लगायतले सम्बोधन गर्नुभएको थियो ।

भुलभुले खानेपानी तथा सरसफाई उपभोक्त समितिका अध्यक्ष कृष्ण बहादुर गुरुङको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा उपाध्यक्ष बुद्धराज गुरुङले स्वागत गर्नु भएको थियो भने उपसचिव हरि घिमिरेले संचालन गर्नु भएको थियो ।

 

Categorie: Nepal

भक्तपुरमा १९ वर्षीया किशोरी बलात्कृत

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 1:49pm

भक्तपुर।

भक्तपुरमा एक जना १९ वर्षीया किशोरी बलात्कृत भएकी छन् ।

ती किशोरीलाई बलात्कार गरेको अभियोगमा प्रहरीले रामेछाप उमाकुण्ड गाउँपालिका–३ घर भई हाल भक्तपुर चाँगुनारायण नगरपालिका–२ दुवाकोट तल्लो हाईट बस्ने ३९ वर्षीय जयन्त थापालाई मंगलबार पक्राउ गरेको छ ।

थापाले ती किशोरीलाई गत भदौ २१ गते दिउँसो आफ्नै घर कोठामा बलात्कार गरेको प्रहरीले जनाएको छ ।

उक्त खबर प्राप्त हुनासाथ प्रहरी वृत्त ठिमीबाट खटिएको प्रहरीले उनलाई पक्राउ गरेको हो ।

घटनाका सम्बन्धमा प्रहरीले थप अनुसन्धान गरिरहेको छ ।

Categorie: Nepal

प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरुले चुनावी प्रचारमा जान नपाउने प्रावधानमा लचकता अपनाइयोस : कांग्रेस

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 1:44pm

काठमाडौँ।

निर्वाचन आयोगले यसपटक जारी गरेको आचार संहिता अब्यबहारिक भएको गुनासो सर्वत्र आएको भन्दै यसलाई लचिलो बनाउन नेपाली कांग्रेसले आयोगको ध्यानाकर्षण गरेको छ । पार्टी प्रवक्ता डा प्रकाशशरण महतले पार्टी कार्यालयमा मंगलबार पत्रकार सम्मेलनमार्फत आयोगलाई आग्रह गर्नु भएको हो ।

गठबन्धनका दलहरुसहित प्रतिपक्षी दलले समेत प्रधानमन्त्री र मन्त्रीहरुले प्रचारमा जान नपाउने प्रावधान व्यवहारिक भएन भनेको कुरालाई डा महतले स्मरण गराउनुभयो । उहाँले भन्नुभयो– ‘प्रधानमन्त्री देशको कार्यकारी प्रमुख भएकोले उहाँको सुरक्षा संवेदनशीलतालाई ध्यानमा राखेर उहाँका दैनिक भ्रमण हुने गर्दछन् । प्रधानमन्त्री हाम्रो पार्टीको पनि सभापति हुनुहुन्छ, मन्त्रीहरु पनि पार्टीको महत्वपूर्ण जिम्मेवारीमा हुनुभएको हुँदा आफ्नो पार्टीका पक्षमा जनमत बनाउन हिड्न नपाउने भन्ने कुरा व्यवहारिक छैन । निर्वाचन आयोगले अन्तर्राष्ट्रिय अभ्यासहरुलाई समेत हेरेर यसलाई लचिलो बनाउने हामीले विश्वास लिएका छौ ।’

समानुपातिक बन्द सूचीमा पर्नुभएका डा. महतले आफू प्रत्यक्षतर्फ नै निर्वाचन लड्न चाहेको बताउनुभएको छ । आफू प्रत्यक्षतर्फ चुनाव लड्न चाहेको भन्दै महतले भन्नुभयो– ‘मेरो नाम समानुपातिक सूचीमा समावेश भएपछि विभिन्न कोणबाट कुराहरु आइरहेका छन् । जहाँसम्म मेरो व्यक्तिगत कुरा हो । म प्रत्यक्ष निर्वाचन नै लड्न चाहेको छु । त्यो कुरा मैले नेतृत्व तहसँग स्पष्ट ढंगबाट पटक–पटक बताएको छु । समानुपातिकमा बस्ने मेरो इच्छा होइन् ।’

काठमाडौं वा नुवाकोटबाट निर्वाचन लड्ने चर्चा भइरहेको सन्दर्भमा पार्टीले निर्वाचन आयोगमा पठाएको समानुपातिकको बन्दसूचीमा महतको नाम ४ नम्बरमा राखिएको छ । २०७४ को निर्वाचनमा काठमाडौं ५ मा एमाले उम्मेदवार ईश्वर पोखरेलसँग पराजित हुनुभएका महत आगामी मंसिर ४ मा हुने निर्वाचनमा जहाँबाट पाएपनि चुनाव लड्ने मनस्थितिमा हुनुहुन्छ ।

कांग्रेसले निर्वाचन आयोगमा बुझाएको बन्दसूचीप्रति असन्तुष्टि र प्रत्यक्षतर्फ टिकट वितरणमा आशंका गर्दै डा. शेखर कोइराला पक्षले गरेको खबरदारी अनावश्यक भएको महतले टिप्पणी गर्नुभयो । पार्टीले एकपक्षीय हिसावले निर्णय नगरेको भन्दै महतले सबै पदाधिकारी, संसदीय समिति, पूर्व पदाधिकारीरुको सर्वसहमतिमा उक्त सूची पठाइएको उहाँको भनाइ छ ।

गठबन्धनबाट सिट बाँडफाँट नटुंगिसकेको अवस्थामा कतिपय साथीहरुलाई समावेश गर्नुपर्ने कारणले सूची पठाइएको र त्यो परिमार्जन हुनसक्ने प्रवक्ता महतले बताउनुभयो । सोमबार मात्रै शेखर पक्षका नेताहरुले १२ गते १२ बजे पार्टी कार्यालयमा शान्तिपूर्ण धर्ना र १३ गते विरोध स्वरुप चियापान कार्यक्रम गर्ने निर्णय गरेको थियो ।

 

Categorie: Nepal

डेंगु बिरामीको संख्या साढे २५ हजार नाघ्यो, हालसम्म ३२ जनाको मृत्यु

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 1:22pm

काठमाडौं ।

देशभर डेंगु बिरामीको संख्या साढे २५ हजार नाघेको छ ।

२०७९ साउनदेखि हालसम्म उक्त संख्यामा डेंगुका बिरामी नेपालमा भेटिएका हुन् ।

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयका अनुसार हालसम्म २५ हजार ५४३ जना डेंगुका बिरामी भेटिएका छन् । हालसम्म डेंगुका कारण ३२ जनाको मृत्यु भएको छ ।

नेपालमा २०६१ सालमा पहिलो पटक डेंगुको बिरामी देखिएका थिए । त्यसपछि वर्षेनी डेंगुका बिरामी नेपालमा देखिएका छन् ।

मन्त्रालयका अनुसार हालसम्म प्रदेश १ मा ७७५, मधेश प्रदेशमा ३८०, बागमतीमा १९ हजार ९१०, गण्डकीमा ५५६, लुम्बिनीमा २ हजार ८८७, कर्णालीमा २३१ र सुदुरपश्चिम प्रदेशमा ८०४ जनामा डेंगु देखिएको छ ।

 

Categorie: Nepal

नेप्सेमा १५ अंकको वृद्धि

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 1:15pm

काठमाडौं।

सेयर बजार परिसूचक नेप्से मंगलबार १५ अंकले वृद्धि भएको छ । तर सेयर कारोबारमा भने संकुचन आएको छ ।

नेपाल स्टक एक्सचेन्जका अनुसार आज १५.९२ अंकले बढेर १८३१.०५ अंकमा उक्लिएको छ । ६६ करोड ३० लाख रुपैयाँ बराबरको मात्र सेयर कारोबार भएको छ ।

मंगलबार कुल २१ लाख सात हजार ७४२ कित्ता सेयर कारोबार भएको छ । होटल तथा पर्यटन र म्युचुअल फन्डबाहेकका ११ वटा उपसूचक धनात्मक भएका छन् । आज सामुदायिक लघुवित्त वित्तीय संस्थाको सेयरधनीले ९.९७ प्रतिशतले कमाएका छन् भने गरिमा डिभेन्चरका लगानीकर्ताहरूले १० प्रतिशतले गुमाएका छन् ।

 

Categorie: Nepal

बनेपाका नीजि बद्यशाला ‘गुणस्तरहिन’

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 1:10pm

काभ्रे।

जिल्ला स्तरीय बजार अनुगमन समिति, नगर स्तरीय बजार अनुगमन समिति तथा सरोकारवाला निकायहरुको सहभागितामा बनेपामा राँगा ताथ भैँसी काट्ने पसल लगायतका ३३ वटा पसलहरुको अनुगमन गरिएको छ । अनुगमनका क्रममा उपभोक्ताहरुले सेवन गर्न भैँसी तथा राँगा काट्ने स्थान अस्वस्थ भएको अनुगमन समितिले निस्कर्ष निकालेको छ ।

‘हरेक वर्ष नीजि रुपमा संचालन भएका बद्यशाला सुधारका लागि सुझाव दिदै आएका थियौं’–जिल्ला स्तरीय बजार अनुगमन समितिका संयोजक समेत रहनु भएका सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी अमरदिप सुनुवारले भन्नुभयो–‘उहाँहरु सुध्रने भन्दा दिएको निर्देशन अटेर गरेर बसिरहेको देखियो । पशुहरुको बद्य गर्दा अपनाउनु पर्ने स्वास्थ्यका मापदण्ड पालना नगरेको, जिउँदा पशुहरु बाँधेको स्थानमा काटिएको मासुका थुप्राहरु राखेको, बद्य गर्ने स्थान पनि फोहोर भएको, मासु निर्यात गर्दा खुल्ला निर्यात गरिएको फेला परेको छ ।’

नगर स्तरीय अनुगमन समितिका संयोजक बनेपा नगरपालिकाका उपप्रमुख विमला सापकोटा दाहालले बजार स्वस्थ राख्न उत्पादित सामानहरु नै स्वस्थ बनाउनु पर्ने बताउँदै बनेपा नगरपालिका वडा नम्वर ९ मा रहेका बद्यशाला आवश्यक कानूनी प्रकृया पुरा गरी उपभोक्ताहरुको गुणस्तरमा ध्यान दिने गरी निर्देशन दिएको बताउनु भयो ।

बद्यशालाका संचालक र माछा र मासु पसलका संचालकहरुलाई भेटेरिनरी अस्पतालमा आयोजित छलफल कार्यक्रममा कानूनी प्रकृया र सजायँ, मापदण्ड पालना तथा दण्ड जरिवनाका बारेमा जानकारी गराईएको सहायक प्रमुख जिल्ला अधिकारी अमरदिप सुनुवारले बताउनु भयो । ब्यवसायीहरु मध्ये केहिलाई अनुगमनका क्रममा जरिवाना तोकिएको उहाँले बताउनु भयो ।

बनेपामा गरिएको अनुगमनका क्रममा ७ वटा मासु पसल, माछा मासु पसल ३ वटा, राँगा तथा भैँसी काट्ने पसल ७ वटा, खाद्यान्न पसल ९ वटा, होटल ४ वटा, फेन्सि पसल १ वटा, तरकारी पसल २ वटा गरी ३३ वटा पसल अनुगमन गरिएको थियो ।

अनुगमनका क्रममा किराना पसलमा केराउमा मुसा मार्ने औषधी फेला परेको थियो । अनुगमनमा घरेलु तथा साना उद्योग कार्यालय, प्रहरी तथा काभ्रे उद्योग बाणिज्य सघका पदाधिकारीहरुको सहभागिता रहेको थियो ।

 

Categorie: Nepal

समुदायमा पुनर्स्थापित हुँदै एचआइभी सङ्क्रमित

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 12:57pm

काभ्रे। 

काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा एचआइभी सङ्क्रमण दर घट्दै गएको तथ्याङ्क सार्वजनिक गरिएको छ । सङ्क्रमित भएकाहरुले नियमित औषधि सेवन गर्दा अन्य व्यक्तिलाई एचआइभी नसर्ने भएकाले त्यस्ता ब्यक्तिहरुबाट जन्मिएका सन्तान पनि स्वस्थ हुने गरेको सक्रिय प्लस नेपाल काभ्रेका अध्यक्ष अमिर खड्काले जानकारी दिनु भयो ।
एचआइभी सङ्क्रमित व्यक्तिहरू बिस्तारै समाजमा पुनर्स्थापित हुन थालेका छन् । जस मध्ये दुई युवा चालक बने भने १० महिला आमा बनेर स्वस्थ बच्चा जन्माए । २०६३ सालमा एचआइभी सङ्क्रमितहरूको हक र अधिकारको लागि काम गरिरहेको छ । जिल्ला समन्वय समितिको बैठकमा जिल्लामा रहेका सङ्क्रमित तथा धुलिखेल अस्पतालबाट सेवा लिईरहेका सङ्क्रमितहरूको अवस्थाका बारेमा जानकारी गराइएको थियो ।

एचआइभी सङ्क्रमित भएर नियमित औषधी सेवन गरिरहेका मध्ये १० जना महिलाहरूले एचआइभी नेगेटिभ बच्चा जन्माएको अध्यक्ष खड्काले जानकारी दिनु भयो । नेगेटिभ पुरुष वा महिलाले पोजेटिभ महिला वा पुरुषसँग विवाह गरेको अवस्थामा नियमित औषधी सेवन गर्दा उनीहरूबाट जन्मने सन्तान नेगेटिभ भएको उहाँले बताउनु भयो ।

एचआइभी एड्स भएकाहरुबाट डराउनु पर्ने र असुरक्षित हुने अवस्था घट्दै गएको उहाँले बताउनु भयो । काभ्रेपलाञ्चोक जिल्लामा १ सय ५५ जना सङ्क्रमितहरू मध्ये नियमित एआरभी औषधी लिनेहरुको संख्या ८५ रहेको छ । २६ जनाको निधन भइसकेको छ भने ३ जना भारत गएका छन् । ४१ जनाले अन्य जिल्लाबाट औषधी लिईरहेको तथ्याङ्क छ ।

जसमध्ये एक जना बालिका १५ महिना देखि नियमित औषधी सेवन गरिरहेकी छिन् । उनी ५ वर्षकी भइन् । १२ केजी तौल रहेकी बालिकाको स्वास्थ्य ठिक रहेको उहाँले बताउनु भयो । २४ घण्टामा एक पटक सेवन गर्दा हुने एआरभी औषधीको अन्य कुनै असर देखिएको छैन । सरकारले निःशुल्क औषधी र स्वास्थ्य बिमा उपलब्ध गराएको भए पनि बिमा अनुसारको सेवा प्राप्त हुन नसकेको बिमा अभिकर्ता पुजा हुमागाईले बताउनु भयो ।

इलाका प्रहरी कार्यालय बनेपाका प्रहरी प्रमुख डिएसपी रेसम बोहराले एचआइभी सङ्क्रमितबाट बच्न र सङ्क्रमितहरूले नियमित एआरभी औषधी सेवन गर्दा सुरक्षित हुने सन्देश सार्वजनिक स्थलहरुमा पनि राख्न समन्वय गर्न सुझाव दिनु भयो । आवश्यक समन्वय र सहयोग प्रहरीले पनि गर्ने भएकाले सक्रिय प्लस नेपालले योजना निर्माण गर्न डिएसपी बोहराले अनुरोध गर्नु भयो । वडा अध्यक्ष हिटलर शाक्यले नगरपालिकाले गर्ने विभिन्न कार्यक्रम अन्तर्गत सहयोग पु¥याउने बताउनु भयो ।

नगरपालिकाका प्रशासकीय अधिकृत धुव्रराज नेपालले सक्रिय प्लसले एचआइभी सङ्क्रमितहरूका लागि गरिरहेको कामको प्रशंसा गर्नु भयो । छलफल कार्यक्रममा धुलिखेल अस्पताल, शिर मेमोरियल अस्पताल, कृष्णप्रसाद अस्पताल, नेपाल परिवार नियोजन संघ, रेडक्रस तथा अन्य सरोकारवाला निकायका प्रतिनिधिहरूको सहभागिता रहेको थियो । सक्रिय प्लस नेपालले कोभिडका समयमा एचआइभी सङ्क्रमितहरूलाई घर घरमै एआरभी पु¥याउँदै आएको थियो भने अहिले पनि विभिन्न जनचेतनामूलक कार्यक्रम, समन्वय, परामर्श र पैरवी गरिरहेको छ ।

एचआइभी पोजेटिभ भएका दुई युवा अहिले टिपर चलाउँदै आएका छन् । आत्मनिर्भरका लागि समस्या भईरहेका बेला युवाहरूको जोस र जाँगरले निरन्तरता पाएको अध्यक्ष खड्काले बताउनु भयो । सरकारले औषधी उपचारसँगै आत्मनिर्भर हुने कार्यक्रममा सहयोग गरिदिनु पर्ने अध्यक्ष खड्काले बताउनु भयो । बच्चा देखि औषधी सेवन गरेका बालबालिकाहरूको हकमा ठुलो भए पछि एचआइभी भएको थाहा पाउँदा मानसिक असन्तुलन भएको, विवाहका लागि समस्या देखिएको, समुदायले अझै पनि फरक दृष्टिकोणले हेर्ने लगायतका समस्या रहेको अध्यक्ष खड्काले बताउनु भयो ।

Categorie: Nepal

नेपाली समाजमा विकृति फैलाउँदै टिकटक

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 12:55pm

समाजको वातावरण खलल पार्न र जनसमुदायमा विकृति फैलाउने खालका क्रियाकलाप कुनै पनि नागरिकले गर्न पाउँदैनन् । भड्किलो, उत्तेजना फैलाउने र अवाञ्छित गतिविधि गर्न कानुनले नै बन्देज लगाएको छ । तर, कानुनको धजिया उडाएर समुदायको ख्याल नै नगरीकन टिकटक बनाउने क्रम बढेको छ । समाजले पचाउन नसक्ने खालका टिकटक अहिले छ्याप्छ्याप्ती बजारमा आएका छन् । अश्लील भिडियो तथा शब्दहरुको प्रयोग गरेर टिकटक बनाउने, आफ्नो शारीरिक प्रदर्शन गर्नेजस्ता हर्कत टिकटकमा बढेको छ । विश्व प्रख्यात चिनियाँ एप टिकटकले नेपालमा बेथितिको बाढी ल्याएको छ ।

सकारात्मकभन्दा नकारात्मक सामग्रीहरु बढी टिकटकमा पाइन्छ । टिकटक बनाउने क्रममा कतिपयको ज्यानसमेत गएको छ । घरपरिवारबीच दरार आएको छ । टिकटकमा जथाभावी भिडियो हाल्दा यसले गलत प्रचार गरिरहेको छ । यता, टिकटक नेपाली बनाउँछन् तर फाइदा भने चीनले मात्र लिइरहेको छ । नेपालीहरु आफ्नो अमूल्य समय खेर फालेर टिकटक बनाउनेमै व्यस्त छन् । सिर्जनशील ठाउँमा दिमाग लगाउनुपर्ने युवाहरु टिकटकमै झुत्तिएका छन् । पछिल्लो समय भुरादेखि बूढासम्म सबैजना टिकटकमै व्यस्त देखिन्छन् । आफ्नो कामधन्दा छोडेर टिकटक बनाउने र समय खेर फाल्ने कामले हाम्रो समाजमा व्यापकता पाएको छ ।

पढाइतिर ध्यान हुनुपर्ने बालबालिका पनि अहिले टिकटकमै केन्द्रित छन् । भोलिका भविष्यका कर्णधारहरु पढ्न छोडेर टिकटक बनाउनतिर लागेपछि मुलुकको रुप कसरी फेरिएला ? टिकटकले नेपाली जनतालाई बिगारेको छ । चीन र भारतले टिकटकमा प्रतिबन्ध लगाइसक्दा नेपाल सरकार भने यसलाई छाडा छोडेर तमासा हेरी बसिरहेको छ । चीनले एप बनायो तर त्यो एपले हामीलाई बिगा¥यो । टिकटकले यत्रो विकृति फैलाइरहँदा गृह मन्त्रालयको यसतर्फ ध्यान गएको छैन । टिकटकले सम्बन्ध लथालिंग पारेको, समाजमा विकृति ल्याएको देख्दा पनि सरकार मौन छ ।

समाजमा अश्लीलता फैलाउने व्यक्तिलाई कारबाही गर्नका निम्ति गृहमन्त्रीले सम्बन्धित निकायलाई निर्देशन दिएका छैनन् । हालमात्रै टिकटकमा ऋषि धमलाकी पत्नी एलिजा गौतमको ‘डगी डान्स’ अत्यन्तै भाइरल बन्यो । समाजले पचाउन सक्दैन भन्ने थाहा हुँदाहुँदै पनि तीजको समयमा एलिजाले रमिता देखाइन् । उनको सिको गर्दै राष्ट्रसेवक भनिने सरकारी कर्मचारीहरुले समेत कार्यालयको पोशाकमै उक्त नाच देखाए । अहिले टिकटकभरि रातो सारी भिरेर कालो चश्मा लगाएका महिलाहरुले उक्त डान्स गरिरहेको देखिन्छ ।

आफ्नो मानमर्यादा र संस्कृति बिर्सेर यस्तो खालको क्रियाकलाप गर्नाले समाजलाई कतातिर लगिरहेको कसैलाई चासो छैन । एकछिन्को रमाइलोको लागि अरुलाई कति असर पारिरहेको भनेर कसैले सोचविचार गरेका छैनन् । धेरै लाइक र कमेन्टको चक्करमा जथाभावी भिडियो हाल्नेलाई सरकारले कारबाही गर्नुपर्छ । समाजको वातावरण खलल पार्ने हक कसैलाई पनि छैन । टिकटकमा जथाभावी बोल्ने र नाच्नेविरुद्ध साइबर ब्युरो कानुनी उपचारमा जानुपर्छ । टिकटकमा भएको अश्लीलता हेर्न नसकेर टिकटक प्रतिबन्धको माग उठेको छ ।

टिकटकको विरोधमा यतिखेर चौतर्फी माग उठे पनि सरकारले किन सुनुवाइ गर्दैन ? टिकटकले गर्दा यत्रो विकृति फैलिँदा पनि सरकार किन आँखा चिम्लिएर बसेको छ ? कि त सरकार नै नेपाल नै बदनाम गराउन जुटेको छ ? टिकटकमा नेपालीले हालेको अश्लील भिडियो विश्वभर प्रदर्शन भइरहेको छ । उनीहरुले बोलेका शब्द सबैले सुनिरहेका छन् । उनीहरुको यस्तो हर्कतको मुलुकको शानमाथि गम्भीर दाग लागेको छ । नेपालीहरु नै नेपालको बेइज्जत गर्नमा तुलिएका छन् । बनाउन पायो भन्दैमा जे पनि बनाउन त मिल्दैन नि ।

आफ्नो घरपरिवार, सम्बन्ध, नातागोता र समाजको ख्याल नै नगरी टिकटक बनाउनुले ठूलो क्षति निम्त्याएको छ । जसले गर्दा कि टिकटक तत्कालै बन्द गर्नुपर्छ, कि त कडा कानुन बनाउनुपर्छ । आफू चर्चामा आउनका लागि समाज बिर्सिन मिल्दैन । समाजलाई सभ्य बनाउने हो भने पहिले टिकटकमा कडा कानुन लागू गर्नुपर्छ । टिकटकले ल्याएको अश्लीलता रोक्नुपर्छ । समाजमा उत्तेजना फैलाउने क्रियाकलाप गर्नलाई सरकारले छुट दिएको छ ? जे मन लाग्यो त्यही गर्नलाई कानुनले दिन्छ ?

यो त सानालाई ऐन र ठूलालाई चैनजस्तो भएन र ? आफ्नो घरपरिवारभित्र के भइरहेको घरका ठूलाबडाले हेर्नुप¥यो । उनीहरुलाई सही ट्रयाकमा ल्याउन घरको ठूलाले भूमिका निभाउनुपर्छ । घरका ठूलाले सक्दैनन् भने सरकार एक्सनमा आउनुप¥यो । पुराना ऐन–कानुनमा कारबाही गर्नु, विषय उल्लेख छैन भने संशोधन गरेर नयाँ बनाऊ । तर, समाज भड्काउने काम बन्द गरौं । समाजले राम्रो होइन, नराम्रो कुरा मात्र सिकिरहेको छ । सभ्य बन्नुपर्ने जनता असभ्य बन्दै गइरहेका छन् । मुलुक उकालोतिर नभई ओरोलो लागिरहेको छ । टिकटकमा शारीरिक प्रदर्शन गरिरहँदा महिलाहरु थप असुरक्षित भइरहेका छन् ।

शरीर त प्रदर्शन गर्नका लागि होइन । विकासमा लाग्नुपर्ने युवाहरु टिकटकमा झुत्तिँदा मुलुक कसरी उँभो लाग्छ । पछिल्लो समय बलात्कारका घटना घट्नुमा टिकटकको ठूलो हात छ । हाम्रो समाज अझै पनि असुरक्षित छ भन्ने कुरा थाहा हुँदाहुँदै पनि अंग प्रदर्शन गरिन्छ । पहिले–पहिले नेपालमा बलात्कारका घटनाहरु शायदै सुनिन्थ्यो होला । तर, अहिले दिनहुँजसो बलात्कारका घटनाहरु सार्वजनिक भइरहेका छन् । पछिल्लो समय आएका गीत, भिडियो र सामाजिक सञ्जालले यस्ता क्रियाकलापलाई थप टेवा दिइरहेको छ । भूसमा आगो फैलिएसरह नकारात्मक गतिविधि छिन्मा फैलिइरहेको छ ।

यसमा नेपाली कलाकार र गायक–गायिकाको पनि ठूलो हात छ । कलाकारहरु केही सोचविचार नै नगरी फिल्म खेल्छन् । गायक–गायिकाहरु फोहोरी शब्दको प्रयोग नगरीकन गीत गाउनै सक्दैनन् । यसअघि कोमल वलीले ‘पोइला जान पाऊँ’ भन्दै गीत गाइन् । उनलाई नेकपा एमालेले सांसद बनाइदियो । यस्तो गीत गाएर समाजमा विकृति फैलाउनेलाई कारबाही गर्नुपथ्र्यो तर सीधै सांसद बनाइयो । फोहोरी गीत गायो र अश्लील भिडियो बनायो भने चर्चामा आइन्छ भन्ने मानसिकता भएको व्यक्तिहरु भएको समाज कसरी अघि बढ्छ ?

नेपाल संविधानले स्वतन्त्रता दिएको छ तर आफ्नो स्वतन्त्रता प्रयोग गर्दा अरुको हनन नहोस् भनेर स्पष्टरुपमा लेखेको पनि छ । पढेलेखेकैबाट कानुन मिच्ने काम भएको छ । अशिक्षित जनताले त अवश्य पनि टिकटक चलाउन जान्दैनन् । शिक्षितहरु नै टिकटकतिर झुन्डिएपछि देश र समाजले के आशा गर्ने ? टिकटक बनाउनका लागि मात्र शिक्षाको उपयोग भएको छ । यत्रो लगानी गरेर राज्यले पढाएको टिकटक बनाउनका निमित्त अवश्य पनि होइन होला । पढेलेखेका जनतालाई त कानुनको विषयमा अलिकति भए पनि जानकारी हुनुपर्ने हो ? समाजमा बसेपछि के गर्न हुने र गर्न नहुने छुट्याउन सक्नुपर्ने हो । तर, यति पनि छुट्याउन नसक्नेलाई कसरी शिक्षित भन्ने ?

पछिल्लो समय महिलाहरुले आफ्नो संस्कृति बिर्सिएका छन् । टिकटक चलाएर जनताले के सिके ? समाजलाई यसले के फाइदा पु¥यायो ? टिकटकमा राम्रोले होइन, नराम्रो सामग्रीले प्राथमिकता पायो । टिकटकमा भएको बेथिति रोक्न सरकारको तत्कालै ध्यान जानुपर्छ । विकृति–विसंतिलाई बढावा दिने काम कसैले पनि नगरौं । आजको रमाइलोले भोलि ठूलो दुर्घटना निम्त्याउन सक्छ । जनतालाई टिकटकको लत लागिसकेको छ ।
– अनुसा थापा ।

Categorie: Nepal

नेपालको राजनीतिक अवस्था

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 12:53pm

इतिहासले बताउँछ कि २००४ सालमा उमेर पुगेका सबैले भोट गर्न पाउने हकका अतिरिक्त मुलुकको नयाँ विधानको ऐन श्री ३ पद्म शमशेरबाट शुरुवात गरेको पाइन्छ ।

पुनः श्री ३ मोहन शमशेरले प्रत्येक जिल्लाबाट आफूले रोजेका व्यक्तिहरुलाई मनोनीत गरी राष्ट्रसभाका साथै भारदारी सभाबाट केन्द्रीय सभा गठन गरेको, २००७ सालको सफल क्रान्तिपछि राणा शासनको अन्त्य भइसकेको अवस्थामा श्री ५ त्रिभुवनले शाही घोषणामार्फत दुनियाँले छानेको विधान परिषद्ले खडा गरेको विधानबमोजिम शासित हुने गरी गणतन्त्रात्मक संविधानसभाको चुनाव आह्वान गरेको, मोहन शमशेरको नेतृत्वमा गृहमन्त्री विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालासमेत रहेको अन्तरिम सरकार गठनपश्चात् बी.पी.को इन्कारीका कारण तत्काल संविधानसभा चुनाव हुन नसकेको पाइन्छ । राणालाई हटाई कांग्रेसको एकमना सरकार गठन गर्ने बी.पी.को मनसाय र प्रधानमन्त्री पदबाट राजासँग सल्लाह नगरी राजीनामा गर्नु एक परिवारबाट अर्को परिवारमा सत्ता सार्ने खेलको उदय मात्र थियो । यसै कारण राजा त्रिभुवन र बी.पी.बीच समझदारी घट्दै गएको इतिहास साक्षी छ ।

२००८ सालमा मोहन शमशेरलाई हटाई ९ महिनापछि श्री ५ त्रिभुवनबाट बी.पी.का दाजु मातृकाप्रसाद कोइरालालाई प्रधानमन्त्री बनाई १४ जनाको एकमना सरकार गठन गरकोे देखिन्छ । पुनः पार्टी सभापति र प्रधानमन्त्री एकैजना व्यक्ति हुनुहुँदैन भनी बी.पी.ले विवाद शुरु गरेपछि ९ महिनापछि २००९ सालमा कांग्रेस महाअधिवेशन भयो । जसमा २ दाजुभाइलाई मिलाउन भारतबाट जयप्रकाश नारायण आएर पार्टी सभापति बी.पी. कोइराला र प्रधानमन्त्री मातृकाप्रसाद कोइरालाले आ–आफ्नो ढंगबाट स्वतन्त्र रुपले विनाहस्तक्षेप सञ्चालन गर्ने गरी विवाद सुल्झाइयो । यसले पनि बी.पी.लाई सन्तोष भएन, मन्त्रिमण्डलबाट आफ्ना मान्छेहरुलाई राजीनामा गर्न लगाए ।

सत्ता विवाद शुरु भयो, जसले गर्दा विशालनगरमा महासमिति भयो । सम्पूर्ण अधिकार पार्टीमा हुने गरी बैठक सम्पन्न भएर मातृकाप्रसाद कोइराला कांग्रेस पार्टीबाट राजीनामा गर्न बाध्य भए र अर्को राष्ट्रिय प्रजा परिषद् पार्टी गठन गरी नेपाली कांग्रेसबाट पन्छिए । यसरी हेर्दा सत्तामोहका कारण संविधानसभाको विषय नै हराएर गएको देखिन्छ । गणतन्त्रात्मक संविधान बनाउने राजा त्रिभुवनको इच्छा बी.पी.का कारण अलमलिएको र राजा र कांग्रेस मिली राणा शासनलाई जुन उद्देश्यले फालेका थिए सबै ओझेलमा परेको देखिन्छ ।शहीद गंगालाल, धर्मभक्त, दशरथ चन्द, शुक्रराज शास्त्रीसँगै फाँसी दिने भनिएका प्रजापरिषद्का टंकप्रसाद आचार्यले ब्राह्मण भएको कारण मृत्युदण्डको सट्टा आजीवन कारावासको सजाय भोगेका थिए । राजा त्रिभुवनको देहावासनपछि महत्वाकांक्षी राजा महेन्द्रबाटै अन्तरिम सरकारका प्रधामन्त्री नियुक्त भएका र सोही अवधिमा तीनधारा पाठशालाको चउरमा भाषणको क्रममा ऋषिकेश शाहबाट संविधानसभाको चुनाव या संसद्को चुनाव भन्ने द्वैध कुराको उठान भएको र अन्तरिम सरकारको शृङ्खला बढ्दै गयो ।

प्रधानमन्त्री डा. के.आई. सिंह, गुन्जमान सरदार बन्दै गए । मुख्य विषय संविधानसभामा विवाद बढ्दै गयो । बी.पी.ले हत्याएको नेपाली कांग्रेस अन्तरिम अवस्थामा सत्तामा पुग्न सकेन । संविधानसभाको चुनावको निमित्त सत्याग्रहमा जाने निर्णय भयो । नेताहरुबीचको अन्तद्र्वन्द्वले संविधानसभा रोकिएको र राजाप्रदत्त संविधानबमोजिम नेपाली कांग्रेस, प्रजापरिषद्, राष्ट्रिय कांग्रेसको संयुक्त मोर्चा र राजा महेन्द्रबीच सम्झौता भयो । राजाले संविधान दिने, संसद्को चुनाव हुने, संयुक्त सरकार बन्ने, चुनाव पार्टीहरुले लड्ने आदि विषय नेपाली कांग्रेसको २०१४ सालमा वीरगन्जमा भएको अधिवेशनले अनुमोदन ग¥यो । राजा महेन्द्रले संविधान दिए ।

२०१५ सालमा नेपाली कांग्रेसका नेता सुवर्ण शमशेरको अध्यक्षतामा संयुक्त चुनावी सरकार गठन भयो । नेपाली कांग्रेस, प्रजापरिषद्, गोर्खा परिषद् र राष्ट्रिय कांग्रेस यसमा रहे । २०१५ सालमा प्रतिनिधिसभाको आमचुनाव भयो । सो चुनावमा नेपाली कांग्रेसको २ तिहाइ बहुमत आयो । गोर्खा परिषद् प्रतिपक्षमा रह्यो । राष्ट्रिय कांग्रेस पूरै हा¥यो । प्रजापरिषद्को एक–दुई सिट र नेपाल कम्युनिस्ट पार्टीको ४ सिट आयो । प्रधानमन्त्री बी.पी. कोइराला र राजाबीच १७ महिनाभित्रै वैमनश्यता शुरु भयो । कारण थियो, फेरि बी.पी.ले आफ्ना गुटका मान्छेमात्र मन्त्रिमण्डलमा राख्न खोज्नु, जसमा राजा सहमत भएनन् र बी.पी.ले संविधानले काम दिएन भन्दै हिँड्न थाले । बी.पी.का क्रियाकलापले राजालाई झस्काउन थाल्यो र २०१७ साल पौष १ गते राजा महेन्द्रले आफ्नै अनुकूल पञ्चायती शासन व्यवस्था लागू गरे ।

राजा र प्रजा मिली एकीकरण भएको पञ्चायती शासन व्यवस्था चल्दै गयो, राजा महेन्द्रको देहावशानपछि तिनताकाका नेताहरु प्रायः बितिसकेको अवस्थामा जनता र पार्टीहरु फेरि आन्दोलनमा उत्रिन पुगे । भारतको चाल बुझी राष्ट्रिय हितको निमित्त राष्ट्रिय मेलमिलापको कुरा लिएर २०३३ पौष १६ मा बी.पी. कोइराला मातृभूमि फर्किए । २०३६ सालमा जनमत संग्रह भयो । जसमा राजा र बी.पी.बीच समझदारी भएको थियो, जनताको फैसला मान्नुपर्ने अवस्था आयो र सुधारसहितको पञ्चायती व्यवस्था लागू भयो ।

१० वर्षबीचमा पुनः २०१७ सालमा विघटित व्यवस्थाका लागि आन्दोलन भयो । राजा वीरेन्द्रले बहुदलीय व्यवस्था दिए । र, नयाँ संविधान निस्क्यो । आमचुनाव भयो । नेपाली कांग्रेस पुनः बहुमतमा आयो र सत्ताको खेल फेरि शुरु भयो । समयावधि नपुग्दै मध्यावधि चुनाव हुन थाले । अप्राकृतिक गठबन्धन हुँदै गए । जसका कारण केही सांसदहरु सत्ताबाट बाहिरिए र उनीहरुबाट सशस्त्र आन्दोलन शुरु हुन थाल्यो । जसले नेकपा माओवादीको रुपमा गरिब, पीडित, बेरोजगार, दलित, जनजाति एवं दुर्गम ठाउँबाट संगठन विस्तार गर्न थाले र फेरि संविधानसभाको कुरा उठाउन थाले । आदर्श समाज, रामराज्य र नेपाललाई स्वर्गको रुपमा फर्काउने खालका नारा उठ्दै गए ।

सत्ताको स्वाद पाएकाले उनीहरुलाई पत्यानन् । सशस्त्र आन्दोलनका कारण करिब १५ हजार नेपाल आमाका सन्तान शहीद भए । यसै बीच बहुदलीय व्यवस्था राजा ज्ञानेन्द्रबाट खोसियो । राजाका सम्बोधनमा भ्रष्टाचार नियन्त्रणका कुरा उठे । कारबाही थालनी भयो तर राजा संगठितरुपमा तयार थिएनन् र समयले धेरै फड्को मारिसकेको थियो । राजाको विरुद्ध सबै पार्टीहरु भारतमा एक भए । राजा ज्ञानेन्द्र बाध्य भएर सत्ता हस्तान्तरण गर्नुप¥यो । आठ दलबीचको सहमतिअनुसार गिरिजाप्रसादको नेतृत्वमा मिलिजुली सरकार बन्यो । फेरि राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय खेल शुरु हुने क्रममा शान्तिको नाममा विदेशी हस्तक्षेप भित्रिने क्रम शुरु भयो । संविधानसभाको चुनाव पुनः सर्न पुग्यो ।

सरकारमा गएको नेकपा माओवादीलाई बजेट दिइएन । माओवादी सत्ताबाट बाहिरिँदा देशमा भयावह स्थितिको सृजना भयो । पुनः संविधानसभा चुनाव हुने गरी सहमति भयो र माओवादी (विद्रोही) समेत सरकारमा गयो । अन्ततः २००७ सालमा राजा त्रिभुवनले घोषणा गरेको संधिवासभाको चुनाव २०६४ चेत्र २८ गते नेकपा माओवादीका कारण सम्पन्न भइछाड्यो । परिणामले नेकपा माओवादीलाई देशको सबैभन्दा ठूलो पार्टीको रुपमा स्थापित गरी गणतन्त्रको खाका तयार पार्न नेपाली जनता तयार भए ।

नेपालबाट विश्वमा नयाँ सन्देश गयो । राज्यसत्ता सञ्चालन र कम्युनिस्ट शासन दिगो निर्धारण हुनेछ भन्नेमा नेपाली जनतासमेत विश्वस्त थिए । प्रत्येक मतमा लुकेका जनताका भावना कदर गर्न नेकपा माओवादी (प्रचण्डपथ) सक्षम छ भन्ने कुरामा मतदाता ढुक्क भए । नेपालप्रति अमेरिका, भारत, चीनको आ–आफ्नो धारणा रहेको तथ्य छर्लंग छ ।नेकपा एमालेको महासचिव मदन भण्डारीले नेपालमा कम्युनिस्टको नयाँ धारणा प्रस्तुत गर्न खोजेका थिए । उनलाई मारियो, राजा वीरेन्द्रको बुद्धवादी धारणाले समेत सार्थकता पाएन, कमरेड प्रचण्डलाई समेत मार्ने प्रयास नभएको होइन । राष्ट्रप्रति संवदेनशील व्यक्तिको अभाव देखियो, बूढा मर्छ कुरा सर्छ भन्ने उखानले सार्थकता पाउन सकेको देखिएन । किनकि सत्ता आफ्नो मुठ्ठीमा लिने प्रवृत्ति नेताहरुमा देखिएको हो ।

भानुभक्त आचार्यले नेपाली भाषामा दिएको योगदानले नेपाली जनता एकताबद्ध भएर बसेको मुकुलमा वैमनस्यता शुरु भएको छ । विभिन्न सम्प्रदाय, क्षेत्र, संघियताका कुराले राष्ट्रिय अस्तित्वमा प्रश्नचिन्ह खडा गरेको छ । श्रीपेच राजाको नभई एकताको प्रतिक हो भन्ने कुरा जनता र जनताका प्रतिनिधिले बिर्सनु र राजाले श्रीपेच आफ्नो भन्ने ठान्नु नै राष्ट्रिय स्वाधिनताका लागि सोच्नुपर्ने विषय बनेको छ ।इतिहासतर्फ फर्केर हेर्दा गणतन्त्र आएका मुलुकहरु ध्वस्त भै पुनः राजालाई बोलाई राष्ट्रिय हितको लागि आलंकारिकरुपमा राखिएका प्रशस्त उदाहरण पाउन सकिन्छ । जापान, बेलायत, नर्वेमा विकास भएको छ । र, राष्ट्रप्रमुखका रुपमा राजा राखिएको छ तर भूमिका संविधानले निर्धारण गरेको छ ।

विभिन्न रुपमा राजा बादशाह भएको मुलुकहरुमा विकास नभएको होइन, शक्तिशाली राष्ट्रहरुको साम्राज्यवादी नीतिले मुलुकलाई राजनीतिकरुपमा खेल्ने रंगशाला बनाएको छ र आपराधिक गतिविधिको केन्द्रसमेत बन्न पुगेको छ । नेपाली जनता नेकपा माओवादीले अघि सारेका बुद्ध र जंगबहादुर एकैपटक जन्मने अनि नेपाल समृद्ध बन्ने भनाइमा ढुक्क थिए । प्रचण्डलगायत टिमप्रति गौरव गर्न थालेका थिए । गान्धी मार्गमा चलेर वाईसीएलले राम्रो भूमिका निर्वाह गरेकोे पुरस्कार पनि स्पष्ट छ ।

राष्ट्रिय एकताका रुपमा मात्र आलंकारिक राजसंस्थासहितको लोकतान्त्रिक पद्धतिमा पाश्चात्य मुलुक, दातृ राष्ट्रहरु प्रशस्त रहने थिए र माओवादीको नयाँ नेपालमा निर्माण सपना पनि पूरा गर्न फ्युजन हुने थियो । गन्तव्य मोडियो, प्रचण्ड पथ मुलुक कब्जा गर्र्ने दिशातर्फ उन्मुख भएकोले जनमत बदलियो । दलहरु कुर्सीका लागि टुट्ने, फुट्ने, जुट्ने गर्न थाले । कार्यकर्ता आदि भरणपोषण, पार्टी सदस्य विस्तार, गुट–उपगुट आदि कारण लक्षणमा राखेको सृजना भयो र जनता विभक्त भए, कार्यकर्ता मात्र रहे । नेपाली जनताको नेपालमा अभाव हुन थाल्यो । टाठाबाठा, सुकिलामुकिलालाई त फाइदै फाइदा भयो तर दुःखी झनै दुःखी हुँदै गए । जनप्रतिनिधि कुनै दलका मुठ्ठीमा, दुःखी जनताको उद्धार गर्ने बाटोतर्फ उन्मुख भएनन् ।

राजा वीरेन्द्रको वंशनाशलाई आधार बनाई राजा ज्ञानेन्द्रप्रति सृजना गरेको भ्रम संकटकालमा मुलुकमा फिँजाउने प्रचण्ड अध्यात्मिक (धर्म) र विज्ञान छुट्याउन असमर्थ भए । विश्वको एकमात्र हिन्दूराष्ट्र, राष्ट्रिय पहिचान थियो, मास्ने काम गरे । प्रचण्डपथतर्फ सबैलाई डो¥याए । आफ्नो स्वार्थ अनुकूल सबैलाई स्वार्थी बनाए । फलस्वरुप जाति, वर्ग, क्षेत्र, लिंगका आधारमा वर्गीकरण गरियो । केही राम्रा पक्ष पनि नभएका होइनन् तर व्यर्थ समाज विखण्डन उन्मुख भयो । गरिबीको खाडल बढ्यो । समयसँगै आएका केही विकासका कार्यबाहेक शिक्षा, स्वास्थ्य, दैनिक आधारभूत आवश्यकताका विषयहरु महँगो व्यवसाय बने । सरकारकोे दायित्व कागजमा लेखर मात्र पूरा हुने होइन । अति र अत्याचारले विद्रोह निम्त्याउँछ । कहीँ मतबाट त कहीँ जनसहभागिताबाट इतिहासकै क्रियाकलापमा घुमिरहेका दलहरुले बुझ्नुपर्ने विषय यो छ कि विचार सम्प्रेषणको आधारमा जनता दलमा आबद्ध भएका छन्, रगतको आधारमा होइन । विचार बदलिन सक्छ, रगत बदलिने होइन । जनता भएका कारण नेपाल भएको र नेपालका लागि नेपाली जनता मर्न र मार्न तयार हुनेछन् ।

मत संकलन गर्न मध्यमवर्गीय किसान तथा पुँजीपतिका घरजग्गा डोरीले नाप्दै गरिबलाई दिने बाचा गरेको कम्युनिस्ट तथा समाजवादको नारा दिने नेपाली कांग्रेसले अर्थ सञ्चय तथा कार्यकर्ता संरक्षणको नाममा संगठनका गिरोह तयार गर्ने होडबाजीमा जनताको पहिचान नै गुमाएर गएको परिस्थितिमा विभिन्न बहानामा गरिएको सन्धि–सम्झौताले मलुक कुन दिशातर्फ उन्मुख भएको हो ? जनताले सोधिरहेको अवस्थामा छ । जनताको चेतनाको स्तरमा वृद्धि भएको यस घडीमा बालेन साहहरुको उदय सकारात्मक देखिन्छ र दलहरु त्रसित हुनुपर्ने होइन । मात्र विचारणीय विषय प्रचण्डपथजस्तै बालेनहरुले बाटो नबिराऊन् । आपराधिक गतिविधिमा संलग्न र फौजदारी अभियोमगा सजाय पाएकालाई चुनावमा छोड्नुको लागि दुर्भाग्य बन्ने निश्चित छ । वीर गोर्खालीका खुकुरीले यो समयमा बैरी लखेट्न सक्तैन ।

राष्ट्रिय औपनिवेश भएको खण्डमा व्यवस्थासँग जोडिएका सबै जिम्मेवार हुने हो । श्रीलंकामा जस्तो परिस्थिति सृजना हुन नदिन र नेताहरु सुरक्षित हुनका लागि तत्काल सोच्नुपर्ने देखिन्छ । श्रुति, स्मृति, वेद, पुराण आदि पौराणिक शास्त्रका आधारमा विश्वभर नयाँ–नयाँ खोज र विकास भएको छ । जसलाई विज्ञान भनिएको छ, यसको जननी सनातन या हिन्दूधर्म ग्रन्थहरु हुन् भन्ने तथ्य नकार्न मिल्दैन । विद्याले बाँच्न सिकाउँछ भने ज्ञानले सृष्टिका सबै रचना बताउँछ । विश्व राजनीति विश्लेषण गरौं, ज्ञानी बनौं, प्रकृतिको रक्षा गरौं । दुःखीहरुको रक्षा हुनेछ । लोककल्याणका विषयमा छलफल गरौं । रामराज्यको परिकल्पना हाम्रो दायित्वभित्र परेकोे छ । छिमेकीको सम्झौताले मुलुकको व्यवस्था र दिशा बदलिन सक्छ र नागरिकता विधेयक विद्रोहको दस्तावेज बन्न सक्छ । के आगामी निर्वाचन निश्चित छ ?

Categorie: Nepal

सत्य धर्मको बलले नै लोकतन्त्र फस्टाउँछ

News of Nepal - Mar, 27/09/2022 - 12:50pm

धर्मको सन्दर्भमा चर्चा गर्नुपर्दा यसको अर्थ र महत्वलाई प्रकाशित गर्न अति जरुरी छ । धर्मको विभिन्नार्थ छ । धर्म भन्ने शब्द ‘धर’ र ‘म’ भन्ने दुई शब्दविन्यास अक्षरहरूले बनेको छ ।

‘धर’ले पृथ्वी, भौतिक वा स्थुल शरीर भन्ने जनाउँछ भने ‘म’ले सूक्ष्म जगत् वा आत्मा भन्ने बुझाउँछ । यसको अर्थ त्यो आत्मा वा प्राण जसले पृथ्वी वा भौतिक जगत् वा शरीरलाई धारण गरेको छ अर्थात् अड्याएको वा शक्ति प्रदान गरेको छ त्यही धर्म हो । अर्को अर्थमा धर्म भनेको आचार, विचार र चरित्र हो । अनुशासनमा रहनु नै धर्म हो । धर्म मानिसको शील, स्वभाव र गुण हो । अरु सबै कुरा छुटेर केही हुनेवाला छैन । तर शील, स्वभाव र गुण छुट्यो भने सबै छुट्छ । कुनै मन्दिरमा पूजा गरेको कर्मलाई धेरैले धर्म गरेको सम्झन्छन् । पूजा गर्नु मात्र धर्म होइन । पूजा त कसैको सम्मान मात्र हो । जहाँ सम्मान र मर्यादा हुन्छ त्यहाँ धर्म हुन्छ ।

आजकल सनातन वैदिक धर्मदेखि राजनीति डराएको छ । हिन्दू इतरका मानिसहरु डराएका छन् । धर्मदेखि भाग्नु वा डराउनु भनेको आफ्नै शरीरको अंग देखेर आफैं डराउनुजस्तै हो । सनातन धर्मको मूलसार– ‘आपूm निस्वार्थपूर्वक बाँच र अरुलाई बचाऊ, अरुको बाँच्ने आधारलाई आपूmले केही त्यागेर भए पनि बाँच्न देऊ’ भन्ने नै छ । ब्रह्माले पनि भन्नुभएको छ– ‘मैले त्यागबाट तिम्रो उत्पत्ति गरें, तिमीले पनि दोस्राको लागि त्याग गर, यही जीवन जिउने सिद्धान्त हो ।’ जन्मले कोही ठूलो मान्छे नभए पनि कर्मले मानिस अवश्य पनि ठूलो हुन्छ ।

जन्मको आधारमा कोही ठूलो वा सानो हुँदैन । व्यक्तिको चिन्तन, प्रवृत्ति र व्यवहार ठूलो हुने हो । व्यक्तिमा शील, आचरण, ज्ञान नभएमा ऊ नीच हुन्छ । हजारौं वर्षअघिको सनातन धर्म शिक्षा कति वैज्ञानिक र क्रान्तिकारी छ । जसलाई आज हामी अपनाउन सकिराखेका छैनौं । समानताको आधारमावैदिक दर्शनलाई समाजमा लागू गर्ने हो भने समृद्धिका लागि कराउँदै हिँड्न नपर्ला । लोकतन्त्रका लागि कसैलाई केही भन्न नपर्ला ।भगवान् बुद्धले मूर्खहरुको संगत नगर्नु, बुद्धिमान र शीलवानहरुसँग सत्संग गर्नु, सुरक्षित स्थानमा निवास गर्नु, कुशल कर्ममा लाग्नु, धेरै ज्ञानहरु आर्जन गर्नु, शिल्पज्ञान आर्जन गर्नु, व्यवहार कुशल एवं विनम्र बन्नु, विवेकशील बन्नु, असल वक्ता हुनु, माता–पिताको सेवा र परिवारको पालन–पोषण गर्नु, खराब कर्महरु नगर्नु, कुनै अपेक्षा नलिईकन दान दिनुजस्ता धर्म सन्देशहरु दिएका छन् ।

त्यसै गरी उनले धर्मको आचरण गर्नु, इष्टमित्रहरुको आदर–सत्कार गर्नु, मन–बचन–कर्मले परपीड़क नबन्नु, नशालु पदार्थहरुको सेवन नगर्नु, पूर्णरूपले सन्तुष्ट हुनु, कृतज्ञता कायम राख्नु, धर्म चर्चा गर्नु, क्षमाशील र आज्ञाकारी हुनु, सन्त तथा योगी पुरुषहरुसँग सत्संग गर्नु, मनलाई एकाग्र र निर्मल बनाइराख्नु, सधैँ जागरूक रहनु, शीलको पालना र ज्ञान पाउने कार्य गर्नु, चिन्ता र शोकबाट बच्नु, लाभ–हानि, यश–अपयश, सुख–दुःख, जय–पराजयबाट विचलित नभई जीवन निर्वाह गर्नु आदि महत्वपूर्ण धर्म सन्देशहरु दिएका छन् । के यी सन्देशहरु लोकतन्त्रका लागि उपयोगी हुन्न र ! जुन धर्म बचन हरेक तप्काका मानिसहरुले पालना गर्न सकेमा आ–आफ्नो क्षेत्रमा चरित्र निर्माण हुन्छ । चरित्रको निर्माणबाट राजनीतिक व्यवस्था स्थिर र सहज चल्छ, सामाजिक व्यवहार राम्रो बन्छ र आर्थिक अनुशासन सदा कायम हुँदै जान्छ । यिनै गुणहरुको विकास समाजमा गर्न सके मात्र लोकतन्त्र फस्टाउँछ । नत्र लोकतन्त्र–लोकतन्त्र भनेर भाषण गर्नुको कुनै अर्थ रहन्न ।

विश्वप्रसिद्ध भौतिकवादी चिन्तकहरू कार्लमाक्र्स, लेलिन, एंगेल, माओसेतुङले धर्मलाई गहिराइमा बुझ्ने कोशिश नगरेका कारण धर्मको खुलेर विरोध गरे । त्यही प्रभावले होला आजकल लोकतन्त्रको दुहाइ दिने राजनीतिज्ञहरू पनि धर्मदेखि ज्यादै परपर भाग्न खोज्दै छन् । भागेर कहाँ जानु ? जसरी कुनै मानिस आफ्नो छायालाई देखेर जति भागे पनि त्यो छाया उसबाट छुट्दैन त्यस्तै धर्मबाट मानिस जति भागे पनि यो छुट्नेवाला होइन । भाग्नु धर्म होइन । कायर, डरपोक तथा कमजोर दिल वा मन भएका मानिसहरू सत्यदेखि भाग्छन् । दुर्भाग्यको कुरा, आजकल नेपालमा धर्मदेखि राजनीतिक नेताहरु भागेको देखेर अन्य विद्वान् वर्गहरू पनि भाग्न खोज्दै छन् । कायर, डरपोक र कमजोर मनस्थितिहरू भाग्छन् । भाग्नु जीवन होइन र सत्यता पनि होइन । चुनौतीका साथ जीवन जिउनु सत्य हो । कुनै पनि कुराको यथार्थ सत्यस्वरुपलाई सोही रुपमा आत्मसात् गर्नु धर्म हो । सत्य र स्वतन्त्रताको लागि जीवनदान गर्नु धर्म हो ।

तब हामीले खोजेको राजनीतिक व्यवस्था लोकतन्त्र बलियो हुन्छ, सामाजिक व्यवस्था राम्रो हुन्छ । लोकतन्त्र भनेको के हो त भने लोक स्वःस्फूर्तरुपमा अनुशासित, मयार्दित, व्यवस्थित र चरित्रवान् हुनु हो । हृदयमा धर्म, नैतिकता र चरित्र राम्रो छ भने मात्र लोकतन्त्रको मर्म स्थापित हुन्छ । नभए लोकतन्त्र पनि निरंकुश तन्त्रजस्तै बन्छ ।अतिवादबाट टाढा रहनु, मिथ्यावादलाई लिँदै नलिनु र हीनवादमा नजानु नै मध्यमार्ग हो । विश्वदृष्टिकोणको वकालत गर्दा कम्युनिस्टहरू साम्यवाद र गैरकम्युनिस्टहरू प्रजातान्त्रिक समाजवादको कुरा गर्छन् । यसका अतिरिक्त विश्वमा अन्य थुप्रै वाद, सिद्धान्त र विचारहरू पनि छन् । तर ती वाद र सिद्धान्तवादीहरुले अतिवाद र मिथ्यावादलाई अपनाएको कारण आज विश्व जर्जर र अशान्तिमा फस्दै गएको छ । नेपालको राजनीतिमा पनि ज्यादै अतिवादले काम गर्दै आएको छ । अतिवाद मात्र भएको भए त केही हदसम्म सहन सकिन्थ्यो । तर मिथ्यावादले गाँजिसकेको हुँदा राजनीति डामाडोल हुँदै गएको छ । समकालीन विश्वमा नैतिकता र चरित्रको आधारमा हेर्दा लोकतान्त्रिक मध्यमार्गको कुनै विकल्प छैन । मध्यमार्गमा वैज्ञानिकता, प्राकृतिक, मानव केन्द्रित, समाज र मानवतावादी दर्शन पाइन्छ । प्राचीन महर्षिहरुलाई धर्मको आँखाले मात्र हेरियो भने त्यहाँ उनीहरुप्रति न्याय हुँदैन ।

उनीहरुले धर्म मात्र भनेनन्, उनीहरुले न्यायपूर्ण समाजको दृष्टिकोण र मानव चरित्र निर्माणका विचार दिएका छन् । ऋषिहरुको शिक्षामा समानता, एकता, समाजवाद र समतामूलक विचारधारासँग धेरै मेल खान्छ । हुन त सनातन शिक्षालाई सर्वत्र लागू गर्नुपर्छ भन्ने होइन । यसका आधारभूत पक्षलाई सबैले अनुभूत गर्नुपर्छ भन्ने नै हो । सनातन वैदिक दर्शन वादहरूको वाद, दर्शनहरूको दर्शन, विज्ञानहरूको विज्ञान र शिक्षाहरूको पनि शिखर शिक्षाको रूपमा सबैले स्वीकार गर्नै पर्दछ भन्ने पनि होइन । समाजको लागि जति आवश्यक छ त्यति शिक्षालाई अपनाउन सक्नुपर्छ भन्ने नै लेखको आशय हो ।

युगौंयुगको तपस्याका बाबजुद नेपाललाई विश्व जगत्ले धर्म र शान्तिप्रिय देशको रुपमा चिन्दै आएको हो । नेपाल र नेपाली जनताको आदर्श पनि मानवता, मनुष्यता, प्रजातन्त्र, स्वतन्त्रता र स्वाधीनता नै टिकेको छ । वैदिक कालदेखि ऋषिमुनीहरुको तप र ओजशक्ति नेपालीमा निहित रहेको छ । त्यही ओज र तपोर्जाले नै नेपाललाई विश्वसामु उचाइ प्रदान गरेको छ । कुनै पनि देशको मानव धर्म, संस्कृति एवं राजनीतिक व्यवस्थालाई अग्रपंक्तिमा धकेल्ने ऊर्जा उच्चतम् ज्ञान र आदर्शबाट मात्र प्राप्त हुन्छ । त्यो आदर्श र ज्ञान सत्य धर्मको पालनाबाट मिल्ने हो । त्यसैले अब देशका राजनीतिक शक्ति, बुद्धिजीवी, पत्रकार, साधु–सन्त, समाजसेवक, उद्योगी व्यवसायीहरु सबै मिली मुलुकको राष्ट्रिय अखण्डता, एकता र पहिचानलाई जोगाउँदै लोकतन्त्रलाई सबल र व्यवहारमुखी बनाउन सत्य र धर्मप्रति सबै सजग हुनै पर्दछ ।

नेपाल जुन आदर्श र मान्यताले निर्माण भएको छ, यसको जति गहिराइ छ, त्यत्ति नै उच्चता र सत्यताले परिपूर्ण पनि छ । सत्य धर्मको सम्प्रभुसत्ताले प्रतिष्ठित रहेको नेपाल भूमिमा लोकतन्त्रलाई सबल बनाउने आधार धर्म र संस्कृतिभित्र छिपेको छ । त्यसलाई राजनीतिक नेतृत्वले बुझ्न जरुरी छ । त्यसैले सत्य र धर्मको मेलमिलापपूर्ण वातावरणमा मात्र लोकतान्त्रिक व्यवस्था फस्टाउन सक्छ ।धर्म, दर्शन र संस्कारित शिक्षा प्रणालीको अलिकति भए पनि विकास गर्न सके परिवर्तन सम्भव छ । कानुनले मात्र विभेदको अन्त्य हुन सक्दैन । करकाप, डरत्रास र जबर्जस्तीको परिवर्तन दिगो हुँदैन । मानिसको गुण, शील, प्रज्ञा र आत्मा परिवर्तनले रूपान्तरण सम्भव छ । बाह्यरुपको परिवर्तनले विभेदलाई अन्त्य गर्न सकिन्न । विभेदको जरालाई उखेलेर फाल्ने विधि चाहिन्छ । बुद्धको शिक्षा पनि गुण, शील, प्रज्ञा, मानवता, भ्रातृत्व, समानता, प्रेम र शान्तिमा आधारित छ । अन्धविश्वास, रुढिवाद र कुसंस्कारलाई रोपेर समाजवाद र समृद्धिको फल खोजेर कहाँ पाइन्छ ।

जहाँ जातिपाती, संंस्कृति, सम्प्रदाय तथा समूहदेखि माथि उठेर कार्य गरिन्छ, त्यहाँ मानवीय चरित्र, सचेतना र सत्गुणको आधार बलियो हुँदै जान्छ । नेपालको राजनीति, धार्मिक र सामाजिक क्षेत्रमा यही चेतनाको कमी छ । जसले गर्दा हरेक क्षेत्रमा असफलता देखिन्छ । मानिसमा शील, स्वभाव र चरित्र राम्रो भएमा आमूल परिवर्तन सम्भव हुन्छ । बाह्य र आन्तरिक परिवर्तनले मात्र व्यक्तिको चरित्र निर्माण हुन्छ ।राज्यमा अरुलाई अनुशासित बनाउन साधारण जनता र कार्यकर्ताभन्दा नेताहरुमा सरल जीवन, उच्च विचार, धार्मिक स्वभाव र साधारण पहिरन हुनै पर्दछ । यही त लोकतन्त्र र समाजवादी विचार हो ।

जबसम्म यो शिक्षालाई जीवन र व्यवहारमा पूर्णरूपमा लागू गर्दैनौं तबसम्म राजनीतिको जिम्मेवारी पूरा हुँदैन । राजनीतिमा स्थिरता हुन सक्दैन । राजनीतिक नेताहरुले आफ्नो मूल्यांकन आफैँले गर्न सिक्नुपर्छ । अतिवादले देश हार्छ र व्यक्तिले जित्छ । मिथ्यावादले भ्रष्टाचार, अनाचार र शोषण बढ्छ । हीनवादले विकास रोकिन्छ । त्यसैले राजनीतिकर्मी चरित्रवान् भए भने जनताले चरित्रशीलतालाई पछ्याउँछन् । चरित्रको निर्माण धर्मले गर्छ । त्यसकारण डरपोक, कायर र कमजोर दिल भएकाहरु धर्मदेखि भाग्छन् । भाग्नु धर्म होइन, जाग्नु धर्म हो । जाग्नु र जगाउनु राजनीतिकर्मीको कर्तव्य हो, तब लोकतन्त्र फस्टाउँछ ।

Categorie: Nepal